ND – Thành lập năm 1959, với tên gọi ban đầu là Khoa tim – thận – khớp – nội tiết; đến năm 1966, Trường đại học Quân y được thành lập, khoa được đổi thành Bộ môn – Khoa tim – thận – khớp – nội tiết (AM2). Đây là một trong những Bộ môn – khoa lớn của Bệnh viện 103 (Học viện Quân y) có bề dày thành tích trong việc điều trị, chăm sóc sức khỏe nhân dân, thương binh, bệnh binh và đào tạo cán bộ cho ngành quân y.

Qua 50 năm xây dựng và phát triển, Bộ môn – Khoa tim – thận – khớp – nội tiết là một trong những bộ môn chiếm vị trí quan trọng trong toàn bộ chương trình đào tạo cán bộ quân y có trình độ đại học đầu tiên trong ngành quân y. Trong thời kỳ chống Mỹ, cứu nước, Bệnh viện 103 sơ tán đến các vùng nông thôn để tránh chiến tranh phá hoại của địch và Bộ môn – Khoa tim – thận – khớp – nội tiết về sơ tán tại xã Cao Viên, Thanh Oai (Hà Tây cũ). Ở nơi sơ tán, cán bộ trong bộ môn vừa làm công tác dân vận để bảo đảm chỗ ăn ở cho thương binh, bệnh binh, vừa triển khai nhiệm vụ dạy học. Các lớp sinh viên Trường đại học Y Hà Nội chuyển tiếp vào bộ đội; vừa học, vừa phục vụ cứu chữa thương binh, bệnh binh. Trong điều kiện sơ tán đầy khó khăn, vất vả nhưng cán bộ, y bác sĩ trong bộ môn vẫn nỗ lực chăm sóc, điều trị người bệnh và huấn luyện lớp bác sĩ chuyên tu khóa 1. Bộ môn tiếp nhận sự giúp đỡ trực tiếp của các chuyên gia Liên Xô (trước đây), chuyên gia Cu-ba đến thăm và giảng dạy bổ túc kiến thức chuyên ngành, chuẩn bị cho việc đào tạo bác sĩ quân y hệ dài hạn chính quy đầu tiên của ngành. Năm 1967, khóa đào tạo bác sĩ quân y hệ chính quy đầu tiên khai giảng (61A, 61B với 186 học viên).

Tiếp theo là nhiều khóa quân y dài hạn được khai giảng. Trường đại học Quân y cử giáo viên và học viên đi thực tế và phục vụ chiến đấu tại chiến trường B5 (Đường 9 Bắc Quảng Trị). Liên tục từ các năm 1968 đến năm 1972, trong điều kiện chiến tranh phá hoại miền bắc của đế quốc Mỹ, đồng thời chi viện cho chiến trường miền nam, các cán bộ, chiến sĩ của bộ môn đã không ngừng phấn đấu, khắc phục khó khăn để hoàn thành nhiệm vụ điều trị, huấn luyện, nghiên cứu khoa học. Bộ môn đã tổ chức biên soạn giáo trình, tập san tài liệu tham khảo, giáo án lâm sàng. Đây là những tài liệu giáo khoa, tài liệu tham khảo đầu tiên do bộ môn tổ chức biên soạn nhằm phục vụ và nâng cao chất lượng đào tạo cán bộ quân y trong hoàn cảnh khó khăn của kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Có thể nói, đây là thời kỳ khó khăn nhất của bộ môn, khi mà máy bay B52 ném bom rải thảm xuống khu vực Hà Nội. Trong điều kiện ác liệt đó, cán bộ, nhân viên đã khắc phục khó khăn, tiếp tục thực hiện nhiệm vụ huấn luyện các lớp bác sĩ quân y cho chiến trường. Sau hiệp định Pa-ri chấm dứt chiến tranh; số cán bộ, nhân viên được tăng cường, tích cực phục vụ nhiệm vụ nâng cao chất lượng đào tạo, phong trào thi đua dạy tốt, học tốt của nhà trường và bệnh viện. Năm 1975, nhà trường thành lập cơ sở hai tại phía nam. Bộ môn đã cử cán bộ, giáo viên vào tiếp nhận và xây dựng cơ sở thực tập lâm sàng năm cuối và đào tạo bác sĩ chuyên tu cho khu vực này. Sau năm 1975, thống nhất đất nước, với nhiệm vụ ngày càng nặng nề, đơn vị tiếp tục phát huy truyền thống, xây dựng đơn vị vững mạnh về mọi mặt như: đào tạo nâng cao trình độ giáo viên, phát triển kỹ thuật tiên tiến, phục vụ công tác điều trị. Sau khi thống nhất đất nước, Học viện Quân y và Viện Quân y 103 được Đảng và Nhà nước giao nhiệm vụ đào tạo đội ngũ thầy thuốc có trình độ sau đại học. Các khóa đào tạo chuyên khoa đầu tiên của ngành quân y được tổ chức tại Viện Quân y 103 với sự giúp đỡ tận tình của các chuyên gia Liên Xô, Bộ môn – Khoa tim – thận – khớp – nội tiết đóng góp nhiều công sức để hoàn thành khóa học. Song song với việc đào tạo chính quy, nhiều cán bộ đã bảo vệ thành công luận án phó tiến sĩ theo chế độ đặc cách bổ sung đội ngũ cán bộ có trình độ sau đại học. Bộ môn cũng tham gia tuyển chọn và đào tạo nhiều khóa bác sĩ nội trú. Đây là nhiệm vụ đào tạo bồi dưỡng và phát hiện nhân tài cho ngành quân y.

Trong thời kỳ xây dựng đất nước, củng cố quốc phòng, bộ môn tham gia đào tạo các bác sĩ cho vùng sâu, vùng xa, bác sĩ cơ sở, bác sĩ cử tuyển vùng Tây Nguyên cũng như đào tạo nhiều cán bộ cho ngành y của nước bạn Lào và Cam-pu-chia. Các kỹ thuật mới cũng được bộ môn áp dụng trong chẩn đoán, điều trị, theo kịp các tiến bộ của ngành y trong nước và khu vực trong các lĩnh vực chuyên sâu tim – thận – khớp – nội tiết như: đặt máy tạo nhịp, chụp can thiệp mạch vành, đặt Stent, nội soi ổ khớp, chẩn đoán loãng xương, đo mật độ xương bằng máy đo hấp phụ tia X năng lượng kép, lọc máu chu kỳ, v.v. Nhiều đề tài cấp bộ, cấp Nhà nước đã và đang được triển khai, đem lại hiệu quả thiết thực phục vụ điều trị và đào tạo như: công trình ghép thận đầu tiên trên người, nghiên cứu ghép tim thực nghiệm, nghiên cứu nhu cầu ghép thận, ghép tim, nghiên cứu ứng dụng kỹ thuật mới trong chẩn đoán và điều trị, v.v.

Nỗ lực, năng động, sáng tạo và dựa trên những kết quả nghiên cứu, ứng dụng trong thực tế, phục vụ, chăm sóc, bảo vệ sức khỏe cộng đồng, Bộ môn – Khoa tim – thận – khớp – nội tiết, Bệnh viện 103 (Học viện Quân y) đóng góp lớn vào thành tựu chung về nghiên cứu khoa học trong y tế; giải quyết những vấn đề thiết thực, cấp bách về y tế, y học, nâng cao chất lượng, hiệu quả khám và chữa bệnh. Với những thành tích xuất sắc trong phục vụ chiến đấu và xây dựng nhà trường, Bộ môn – Khoa tim – thận – khớp – nội tiết đã được nhận các phần thưởng cao quý của Đảng và Nhà nước trao tặng như: Huân chương Chiến công hạng nhất, nhì, ba; Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng ba. Phát huy truyền thống vẻ vang trong 50 năm phấn đấu và trưởng thành, cán bộ, chiến sĩ Bộ môn – Khoa tim – thận – khớp – nội tiết quyết tâm xây dựng đơn vị vững mạnh về mọi mặt, xứng đáng là địa chỉ uy tín, tin cậy về đào tạo, nghiên cứu khoa học và điều trị bệnh trong ngành quân y nói riêng và ngành y cả nước nói chung.

BS TRẦN ĐỨC HÙNG

Phó Chủ nhiệm Bộ môn – Khoa tim – thận – khớp -

nội tiết Bệnh viện 103 (Học viện Quân y)